Welk opleidingsniveau vragen vacatures per vakgebied?

Het aandeel gaat over vacatures die een niveau noemen

Een opleidingseis kan helpen om een vacature te beoordelen, maar niet elke werkgever schrijft die even duidelijk uit. Daarom begint deze vergelijking met het deel waarvoor een hoofdopleidingsniveau bekend is. We onderscheiden vmbo, mbo, hbo en wo. Het percentage per niveau gebruikt alleen de vacatures die in een van die groepen vallen.

In het hele aanbod zijn 38.891 vacatures opgenomen. De verdeling van de bekende niveaus is 2% vmbo, 40% mbo, 37% hbo en 21% wo. Door afronding hoeven de zichtbare percentages niet precies op een volledig geheel uit te komen. De onbekende vermeldingen staan niet stilzwijgend bij het laagste niveau.

De tabel toont een selectie van vakgebieden. Het resterende deel binnen een rij is vmbo; dat staat hier niet in een afzonderlijke kolom. Een hoger aandeel hbo betekent niet automatisch dat alle andere kandidaten zijn uitgesloten. De tabel beschrijft de hoofdvermelding, terwijl de volledige vacature alternatieven kan noemen.

Een diploma is specifieker dan een werk- en denkniveau

Een vacature die een concreet diploma vraagt, noemt een bewijs van afgeronde opleiding. Een vermelding van werk- en denkniveau beschrijft meer de kennis en aanpak die de werkgever verwacht. Soms kan ervaring daarvoor relevant zijn. De precieze ruimte moet uit de vacature blijken; de algemene niveauaanduiding beslist dat niet.

Ook een beroepsrichting maakt verschil. Mbo is geen enkel diploma waarmee iedere mbo-functie toegankelijk wordt. Een zorgopleiding en een technische opleiding leiden tot andere kennis en vaardigheden. Hetzelfde niveau in de tabel maakt die opleidingen dus niet uitwisselbaar.

Sommige beroepen hebben bovendien afzonderlijke eisen aan diploma of registratie. Bij verpleegkundigen hoort bijvoorbeeld een geldige BIG-registratie voor het gebruik van de beroepstitel. Dat is een ander gegeven dan een algemene niveauvermelding. Een kandidaat kan het gevraagde denkniveau hebben en toch niet beschikken over de beroepskwalificatie die nodig is.

In de gids over verpleegkundigen staat hoe opleiding, registratie en salaris verschillende vragen beantwoorden. Het opleidingsniveau alleen levert geen exact salaris op. Functie-inhoud, arbeidsduur en ervaring kunnen in hetzelfde vakgebied sterk verschillen.

Voor een werkzoekende is de tabel daarom vooral een kaart van veelvoorkomende vermeldingen. Ze kan helpen om functies te vinden waarvan de opleidingstaal bij je achtergrond aansluit. Ze is geen persoonlijke toelatingstest en ook geen voorspelling van hoeveel kans je maakt op een gesprek.

Geen vermelding is iets anders dan geen eis

Bij 20.632 vacatures is geen hoofdopleidingsniveau beschikbaar. Dat kan verschillende oorzaken hebben. De functie kan een specifieke opleiding noemen die niet in de brede indeling past, of het niveau kan niet duidelijk zijn beschreven. De gegevens vertellen niet voor iedere vacature waarom de hoofdvermelding ontbreekt.

Daarnaast zijn er 392 vacatures die uitdrukkelijk aangeven geen opleidingseis te stellen. Dat is een andere groep dan de onbekende vermeldingen. We noemen daarom niet alle vacatures met een leeg niveau toegankelijk zonder diploma. Zo'n conclusie zou de ontbrekende informatie ten onrechte als een toezegging lezen.

Zelfs zonder diploma-eis kan ervaring, beschikbaarheid of een bepaalde vaardigheid gevraagd worden. Geen opleidingseis betekent dus niet dat er helemaal geen voorwaarden zijn. De werkzaamheden kunnen ook instructie en begeleiding nodig maken voordat je ze zelfstandig uitvoert.

De keuze voor een hoofdopleidingsniveau heeft nog een beperking: een vacature kan meerdere niveaus accepteren. In deze tabel krijgt ze één hoofdvermelding, zodat de rijen leesbaar blijven. Dat is geen telling van alle afzonderlijke mogelijkheden die in de advertentie staan. Een combinatie van mbo en hbo zie je hier niet als twee losse vacatures terug.

Bij het aanbod in administratie en secretarieel kunnen functienamen eveneens breed zijn. Een medewerkerstitel zonder diploma in de naam is geen bewijs dat de werkgever geen opleiding verwacht. De inhoud van het aanbod blijft daarvoor nodig.

Een leerroute geeft een andere ingang dan een gewone vacature

Wie het gevraagde diploma nog niet heeft, kan zoeken naar een functie met een leerroute. BBL combineert een mbo-opleiding met werken bij een erkend leerbedrijf. Daarbij horen opleiding en praktijkbegeleiding. Een gewone baan waarin je iets nieuws leert, is niet vanzelf zo'n formele leerbaan.

Een werkgever kan ook interne scholing of een cursus aanbieden. Dat kan bruikbare vaardigheden opleveren, maar hoeft niet te leiden tot hetzelfde bewijs als een volledige beroepsopleiding. De naam van het traject, de begeleiding en het beoogde resultaat maken duidelijk wat wordt aangeboden.

De monteursgids laat zien hoe we leerlingtitels apart van gewone beroepssalarissen behandelen. Dat voorkomt dat een loon tijdens leren zonder uitleg naast dat van een al inzetbare medewerker komt te staan. Een opleidingstraject kan ook andere afspraken over schooltijd en arbeidsduur hebben.

Deze peiling meet niet hoeveel mensen met een bepaald diploma daadwerkelijk worden aangenomen. Daarvoor ontbreken sollicitaties en uitkomsten. De percentages zijn dus geen ranglijst van opleidingen met baangarantie. Ze laten uitsluitend zien hoe werkgevers hun opleidingseisen in dit vacatureaanbod beschrijven.

Zo hebben we gerekend

Op 14 oktober 2026 telden we 38.891 vacatures, waarvan 18.259 met een hoofdopleidingsniveau. Percentages per vakgebied gebruiken alleen bekende hoofdvermeldingen. Meerdere mogelijke niveaus vormen hier geen extra vacatures. Deze gids vergelijkt geen uur- of maandlonen. Bij een loonvergelijking is de mediaan het middelste bedrag, of bij een even aantal het gemiddelde van de middelste twee; zo'n bedrag is hier niet berekend.